Afrikaans – Idiome

A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z

A

Iemand se aandele styg/daal by iemand anders.

– Iemand kry ‘n gunstiger/slegter indruk van iemand anders

Dit kom nie daarop aan nie.

– Dit maak nie saak nie.

Van A tot Z

– Van begin tot end

Iets staan iemand nie aan nie.

– Iemand hou nie van iets nie.

Iemand (in) sy/haar eer aantas.

– Iemand se naam kwaad doen.

Iets te veel aanvoor.

– Te veel onderneem

Iemand vir die aap hou.

– Iemand vir die gek hou.

Jy lyk ‘n mooi aap (om iets te doen)

– Jy sal dit nooit kan regkry nie.

Iemand aapstert gee

– Iemand ‘n pak slae gee

Jou klein aapstert!

– Jou klein bog!

Aanhouer wen.

– Deur aan te hou, bereik ‘n mens jou doel.

As dit daarop aankom.

– As dit nodig mag wees.

Dit kom nie daarop aan nie.

– Dit maak nie saak nie.

Iemand nie aankyk nie.

– Nie aandag aan iemand gee nie / Iemand ignoreer

Af en aan.

– By tye

Agterbaks wees.

– Agter iemand se rug gaan.

Die agterhoede dek.

– Waak teen ‘n aanval van agter.

‘n Agtermekaar kêrel.

– ‘n Staatmaker.

Agterstevoor suinig wees.

– Geld te bespaar op klein dingetjies en dan bestee aan onnodige dinge.

Hy hamer altyd op dieselfde aambeeld.

– Hy praat gedurig maar oor dieselfde onderwerp.

Sy aand- en m�repraatjies stem nie ooreen nie.

– Hy bly nie by wat hy sê nie. Hy praat nie altyd eenders nie en verander sy sienswyse.

Die aap kom uit die mou.

– Nou is die geheim verklap, bekend.

Dit lyk of die aasvoëls hom beetgehad het.

– Sy klere is stukkend

Hy hou ‘n agterdeur oop.

– Hy sorg dat daar ‘n loskomkans is.

Hy is ‘n man van twaalf ambagte en dertien ongelukke.

– Hy pak alles aan, maar maak van niks ‘n sukses nie.

Armoede leer bene kou.

– Armoede maak jou vindingryk.

Armoede maak jou vindingryk.

– Hy lyk so minderwaardig, maar hy is talentvol.

Hy sit op die ashoop.

– Hy is baie moedeloos.

Wie A sê, moet ook B sê.

– wie met ‘n ding begin het, moet daarmee aanhou.

Ek wil weet waar ek aan of af is

– ek wil weet wat my posisie is

Aangeklam wees

– (effens) dronk wees

Hoog by iemand aangeskrewe staan

– in iemand se guns wees

Aan iemand se adres gerig

– spesiaal bedoel vir ‘n bepaalde persoon

Iets aandik

– oordryf

Van aangesig tot aangesig met iemand praat

– ‘n persoonlike gesprek met iemand voer

Hoog in aansien wees

– Hooggeag wees

Iemand van aansien wees

– iemand wees wat hoê agting in die gemeenskap geniet

Sonder aansien des persoons

– sonder om onderskeid te maak op grond van mense se stand, besittings, vermoëns of wat ook al

Aanstaltes maak

– voorbereidsels tref / met iets begin

Al dra ‘n aap ‘n goue ring, hy is en bly ‘n lelike ding.

– Mooi klere alleen verander nie iemand se karakter nie.

Jou ‘n aap skrik vir iets.

– geweldig daarvoor skrik.

‘n Aap in die mou hê.

– slinkse streke verberg.

Nes ‘n aap op ‘n stokkie sit.

– erg beteuterd lyk.

So min van iets weet as ‘n aap van godsdiens.

– geen kennis hoegenaamd van iets hê nie

Die aapstuipe kry.

– onbeheerbaar kwaad wees.

Hard met die aarde kennis maak.

– hard op die grond val

Die abc van iets.

– die elementêre beginsels van iets.

Die achilleshiel van iemand.

– die kwesbare plek van iemand of die swak punt in sy karakter.

Adam sê dis Eva en Eva sê dis die slang.

– gesê van iemand wat die skuld op ‘n ander probeer pak.

Die aftog blaas.

– vinnig retireer nadat jy nie in jou doel kon slaag nie.

Aftrek kry.

– gewild wees.

Agteros kom ook in die kraal.

– al is ‘n mens hoe stadig, kom jy ook maar waar jy wil wees.

Gods water oor Gods akker laat loop.

– dinge maar hul gang laat gaan sonder om iets van jou kant af te doen

Akkoord gaan met iets.

– met iets saamstem.

Die alfa en die omega.

– die begin en die einde.

Alkant selfkant.

– dis om ‘t ewe, dit maak geen verskil nie.

Op alles ja en amen sê.

– bloot saamstem met ander sonder om ooit ‘n eie mening uit te spreek.

Die appel val nie ver van die boom nie.

– die kind is soos die pa of ma.

Ek het ‘n appeltjie met jou te skil / iemand onder vier oë spreek

– ek wil ‘n onaangename saak met jou bespreek

Net ‘n appel en ei vir iets betaal.

– iets baie goedkoop verkry.

Arbeid adel.

– werk veredel ‘n mens.

Ook ‘n stuiwer in die armbus gooi / ‘n noot in die psalm gehad

– ook ‘n bydrae tot die gesprek probeer lewer deur ‘n onbenullige opmerking te maak.

Een vrot appel steek al die ander aan.

– Een slegte mens oefen slegte invloed op baie ander uit.

Jy kan hom uit die as skop.

– Hy is ‘n niksbeduidende persoon.

Waar die aas is, vergader die aasvoëls.

– Die hebsugtiges is altyd by waar iets te buit is.

Hy bewaar ‘n appeltjie vir die dors.

– Hy bewaar dit vir die dag dat hy dit mag nodig kry.

‘n Mens het niks aan daardie k�rel nie.

– daardie kêrel beteken nie veel nie.

Hy het twee aangesigte.

– Hy is vals, hy doen hom anders voor as wat hy werklik is.

Hy lyk afgerem

– hy lyk moeg en gedaan

Die laaste asem uitblaas.

– sterf

Moenie al die aanbrandsel uit die pot krap nie.

– Moenie al jou middele in een slag aanwend/waag nie.

Dis nog nie aand nie.

– Dinge kan nog skeefloop voordat die dag verby is.

Die ene aandag wees.

– Met groot belangstelling luister.

So bitter soos aalwyn.

– Galbitter

Iemand het aalwyn getap.

– Iemand is verbitterd. Iemand is in ‘n slegte stemming

Aan iets kom.

– Iets in besit kry.

Daar is niks aan nie.

– Dit is maklik

Nie ‘n A voor/van ‘n B ken nie.

– Ongeletterd wees.

Op iets aanspraak maak.

– Beweer dat iets joune is.

Die bottel (goed) aanspreek.

– Baie alkoholiese drank drink.

Iemand aanstoot gee.

– Iemand beledig / Iemand te na kom

Jou iets aantrek.

– Jou oor iets kwel

In aanvraag wees.

– Gesog / Gewild wees.

Op jouself aangewys wees.

– Op eie vermoëns moet staatmaak.

Soos ‘n aap in ‘n porseleinkas / glaskas wees.

– Baie onhandig wees.

‘n Regte aap wees.

– Baie verspot wees.

Iemand dink dat hy/sy ‘n aap aan die stert beet het.

– Iemand dink hy/sy kan iemand alles wysmaak.

Te veel ape aan jou stert hê.

– meer onderneem as wat jy kan behartig.

‘n Aap wees.

– Dom wees

Aandskof ry.

– vir ‘n meisie gaan kuier

Met iets aangedraf kom.

– ongevraagde inligting verskaf

Iets sit of dit aangegiet is.

– Iets pas perfek

Van aangesig tot aangesig

– In lewende lywe

Iets staar iemand in die (aan)gesig.

– Iets (onaangenaams) lê iemand voor.

By iemand goed/hoog aangeskryf/aangeskrewe staan.

– In iemand se guns wees

êrens aangewaai kom.

– Toevallig/Onverwags iewers opdaag.

Ten aanhore van.

– In die teenwoordigheid van.

(By iemand) om iets aanklop.

– Iets (by iemand) vra

Iemand skeef aankyk.

– Iemand met afkeer/twyfel aankyk.

Nie weet waar iemand sal aanland nie.

– Nie weet wat van iemand sal word nie.

By ‘n meisie aanlê.

– Na ‘n meisie vry.

‘n Goeie ding prys homself aan.

– Iets van goeie gehalte (of waarde) hoef nie geprys te word nie.

Waarvoor sien jy my aan?

– Hoe kan jy so iet van my verwag?

Ten aanskoue van…

– Voor die oë van…

Die aapstuipe kry.

– Verskriklik kwaad wees.

Iemand die aapstuipe op die lyf jaag.

– Iemand erg laat skrik

Dit lê nie in / Dit is nie in..
my aard nie.

– Dit is nie volgens my natuur nie.

Niks van die aard nie.

– Glad nie op hierdie manier nie.

Uit die aard van die saak.

– Dit spreek vanself

Dis ‘n aardbewing/orkaan in ‘n miershoop/mishoop

– Dis ‘n groot gedoente oor niks.

Ter aarde bestel.

– Begrawe

Te goed vir hierdie aarde.

– Besonder goed.

Wat op dees aarde!

– uitroep van verbasing / verwondering / ontsteltenis

Verskroeide aarde

– Beleid van vernietiging in ‘n oorlog van alles wat die vyand kan gebruik

Voel of jy in die aarde kan insink

– Baie skaam voel

Dit was ‘n (hele) aardigheid

– Dit was iets besonders

Net vir die aardigheid

– Net vir die grap

Aardjie na sy/haar vaartjie

– Met dieselfde eienskappe as sy/haar vader.

As jy aas roer, stink dit.

– Moenie jou met onsmaaklike sake bemoei nie

Dit lyk of die aasvoëls iemand se kos afgeneem het.

– Iemand lyk verleë

Iemand hou sy/haar lyf aasvoël.

– Iemand kom net voor ete op ‘n plek aan en vertrek onmiddelik daarna.

‘n Regte aasvoël wees.

– ‘n Vraat wees

Dis ‘n slegte aasvoël wat bly sit as hy gevreet het.

– Gesê as verskoning deur ‘n gas wat onmiddellik na ete wil vertrek.

Iemand ken nie die abc nie.

– Iemand weet niks (nie).

Vir iemand die abc moet leer.

– ‘n Onkundige persoon met eenvoudige sake moet help.

In Abraham se skoot grootword.

– As kind bederf word.

In Abraham se skoot wees.

– Gelukkig wees.

Iemand nie van Adam af ken

– Iemand glad nie ken nie.

Die ou Adam.

– Die mens se sondige natuur

Adam en Eva se skoene aantrek.

– Kaalvoet loop

Adamsgewaad

– Kaal

‘n Adder aan die bors koester.

– Goed doen aan iemand wat dit met kwaad vergeld.

By die verkeerde adres wees.

– Nie by die regte persoon wees nie.

Iemand van advies dien.

– Iemand raad gee

Lieg soos ‘n advokaat.

– Geslepe lieg

Praat soos ‘n advokaat.

– Baie glad met die tong wees.

Goed af wees.

– Welgesteld wees.

Dit gaan op en af.

– Dit gaan beter en slegter

Af en toe.

– Nou en dan.

Afbreuk doen aan iemand/iets.

– Iemand/Iets benadeel

Iemand van iets afbring.

– Iemand ompraat

Meer afbyt as wat jy kan kou.

– Meer onderneem as wat jy kan uitvoer.

Op die afdraande wees.

– Agteruitgaan.

Op die afdraande wees met jou briek/rem los.

– Deur jou eie skuld jou ondergang tegemoetgaan.

‘n Mooi aff�re.

– ‘n Afkeurenswaardige gedoente.

‘n Afgedankste loesing.

– ‘n Kwaai pak slae.

‘n Afgod (met voete) van klei.

– Iets waarop nie staatgemaak kan word nie.

Van iets ‘n afgod maak.

– Te veel waarde aan iets heg.

Iemand afhaal.

– Iemand beledig.

Iemand afjak.

– Iemand kortaf antwoord.

Iemand afkam.

– Iemand verkleineer.

~ Idiome

Op iemand afklim.

– Iemand slegsê.

Iets op iemand aflaai.

– Iets (bv onaangename werk) aan iemand anders opdra.

(By iemand) afpak.

– Jou hart lug/uitsort.

Met iemand afreken.

– Iemand straf.

Van iets afsien.

– Iets opgee (of laat vaar)

Iets afskop.

– Iets begin / Iets ‘n aanvang laat neem (funksie, projek ens)

Iets aan iemand afsmeer.

– Op ‘n oneerlike manier iets minderwaardigs verkoop.

Die afstand bewaar.

– Nie toenadering soek nie.

Iemand op ‘n afstand hou.

– Iemand koel behandel.

‘n Aftrek kry.

– Goed verkoop.

Jou aan iets afvee.

– Jou nie die minste aan iets steur nie.

Skitter deur jou afwesigheid.

– Die aandag trek deur afwesig te wees.

Iemand in ag neem.

– Iemand (se gevoel) respekteer.

Nie ag slaan op iets nie.

– Nie notisie neem van iets nie.

‘n Nuuskierige agie.

– Gesê van ‘n baie nuuskierige persoon.

Nuuskierige agies hoort in die wolwehok

– gesê vir iemand wat baie nuuskierig is.

Agter iets kom.

– Iets uitvind

Van agter beter lyk as van voor.

– Baie lelik wees.

Daar sit/skuil/steek iets agter.

– Iets word weggesteek.

Agter iets wees.

– Iets probeer kry.

Iets agteraf doen.

– Iets in die geheim doen

Agteraf mense.

– Onbeskaafde mense.

By ‘n agterdeur inkruip.

– ‘n (Bevoorregte) posisie deur beinvloeding kry.

Vinniger by die agterdeur uitgaan as wat dit by die voordeur inkom.

– Spandabelrig leef sodat die uitgawe die inkomste oorskry.

Op die agtergrond bly.

– Nie aandag trek nie.

Jou agterkant op/vir iemand draai.

– Iemand uit die hoogte behandel.

Iets is agtermekaar.

– Iets is reg / in order.

Iets agtermekaar sit.

– Iets regmaak.

Iemand skop agterop.

– Iemand is baie vrolik/gelukkig.

Gou op jou agterpote staan / wees.

– Gou kwaad word

‘n Agterryer wees.

– Vir iemand vernederende werkies doen.

By niemand agterstaan nie.

– Niemand se mindere wees nie.

Die agterstand inhaal.

– Onvoltooide werk klaarmaak.

‘n Perd agterstevoor ry.

– ‘n Saak verkeerd aanpak.

Agterstevoor te werk gaan.

– Verkeerd te werk gaan.

Iemand boer agteruit.

– Iemand gaan agteruit.

Iets moet agterweë bly.

– Iets moet nie gebeur nie / Iets word nie gedoen nie.

Iets agterweë laat.

– Nie oor iets praat nie

‘n Air aanneem.

– ‘n Aanstellerige houding aanneem.

Laat jy jou met akkers in, word jy van/deur varke gevreet.

– Dit doen iemand kwaad om met ongewenste persone maats te wees.

Elkeen op sy eie akker.

– Elkeen op sy pos / Elkeen moet hom met sy eie sake bemoei.

Nie omgee oor watter akkers die water loop nie.

– Jou nie aan die gevolge van ‘n daad steur nie.

Akkoord!

– Ooreengekom!

‘n Aksie met/teen iemand hê.

– Moeilikheid met iemand hê.

‘n Aksie instel.

– ‘n Hofsaak aan die gang sit.

Alarm maak.

– Mense waarsku oor iets.

‘n Vals alarm.

– ‘n Opskudding waarvoor daar nie rede is nie.

Van alfa tot omega.

– Van die begin tot die einde.

Nie alleen wees nie.

– Dronk wees.

Allemansgoed is niemandsgoed.

– Goed wat nie onder een persoon se sorg is nie, word verwaarloos.

Allemansvriend is niemandsvriend.

– Iemand wat almal se guns wil wen, word dikwels verag.

Elkeen is homself die allernaaste.

– Eiebelang weeg die swaarste.

Bo alles

– Belangriker as alles

Met dit alles.

– Desnieteenstaande.

Voor alles

– Die allerbelangrikste saak.

Alles vir iemand wees.

– Die mens wees wat vir iemand die meeste beteken.

Alles wel

– Alles in orde.

Almanakke druk

– Onwaarhede vertel.

Lieg soos ‘n almanak.

– Baie lieg

Uit die almanak wegloop.

– Spoorloos verdwyn.

Die nou nie almaskie/almiskie nie.

– Dis heeltemal seker

So bitter soos als.

– Galbitter

Jou pen in (gal en) alsem doop.

– Bitter oor ‘n saak skryf.

Wie die altaar bedien, moet van die altaar lewe.

– Elkeen behoort uit sy beroep ‘n bestaan te kan maak.

Altare vir iets/iemand bou.

– ‘n Saak/Persoon hoog aanslaan.

Voor die altaar.

– By die huweliksbevestiging.

Dis nie altemit nie.

– Dis heeltemal seker.

Amper, maar nog nie stamper nie. / Amper is op die blok se stamper.

– byna, maar nog nie heeltemal nie.

Sy is ‘n Amasone.

– Sy is ‘n strydlustige vrou.

Iemand kan nie amen sê nie.

– Iemand praat te lank

Amen sê op iets.

– Saamstem met iets.

So seker as amen in die kerk.

– Baie seker.

Ja en amen speel.

– Iemand na die mond praat.

Amok maak.

– Woes en wreed te kere gaan.

Amper is honderd myl van Amsterdam.

– Al het ‘n mens iets byna bereik, is dit nog nie heeltemal nie.

Dit was so amper amper.

– Byna het dit gebeur

Jy is weer ‘n ander een.

– Jy doen snaakse dinge.

Die een die ander

– Mekaar

Heeltemal iets anders.

– Iets heeltemal verskillend

Dit kan nie anders nie.

– Daar is niks aan te doen nie.

Dis nooit anders nie.

– Dis soos dit werklik is.

Die angel sit agter in die by.

– Die moeilikheid kom dikwels aan die end van gebeure.

Voor anker lê.

– Geanker wees.

Antjie Somers

– Iemand om kinders mee bang te maak.

top


B

Dit sit my in die bed.

– Dit begryp ek nie.

Hy het die saak ter berde gebring

– Hy het die saak opgehaal

Bloed kruip waar dit nie kan loop nie.

– Jy doen vir jou familie die meeste.

Jy kan dit vir die bobbejane vertel.

– Ek glo dit nie

Dis bobbejaanhartseer.

– Dis geveinsde hartseer

Die boog kan nie altyd gespan bly nie.

– ‘n Mens kan nie net werk nie; hy moet rus ook.

Die bordjies is verhang.

– Die toestand is verander.

In die land van die blindes is eenoog koning

– onder ‘n groep mense wat niks van iets weet nie, blink die een mens uit wat wel so ‘n bietjie kennis daarvan het.

Hy is in die bol gepik / met die maan gepla / van lotjie getik / het ‘n klap van die windmeul weg / het nie al sy varkies op hok nie

– hy is nie by sy volle verstand nie

Buig die boompie solank hy jonk is

– vorm die kind se karakter solank hy nog klein is

Iemand om die bos lei

– iemand uitoorlê / bedrieg

Hy het in die botter geval

– hy het dit baie gelukkig getref

Hulle het dit nie breed nie

– hulle het nie baie geld nie

Anderman se boeke (briewe) is duister om te lees

– ‘n mens verstaan moeilik ‘n ander se sake

Moenie nou probeer mooi broodjies bak nie

– moenie nou op vleierige manier guns probeer win nie

Op sy baadjie kry / streepsuiker kry / riemspring

– die onderspit delf / ‘n pak slae kry

‘n Baan of bohaai opskop

– ‘n lawaai maak

Iemand van bakboord na stuurboord stuur / van Pontius na Pilatus stuur / van die kassie na die muur stuur

– iemand rond en bont stuur sonder dat hy werklik geholpe kom of iets kan uitrig.

Jy slaan die bal ver mis

– jy vergis jou heeltemal

Julle moet hom bandvat

– julle moet streng optree

Beenaf wees (op ‘n meisie)

– verlief op iemand

Jy lyk baie bek-af / jou ore hang

– jy lyk baie moedeloos, min lus vir die lewe

Dit spreek boekdele

– dis ‘n sprekende bewys.

Ek laat my nie met ‘n blaas ertjies op loop ja nie / ek skrik nie vir ‘n koue pampoen nie

– ek word nie so maklik bang nie

Hy steek vir almal blad

– hy groet almal met die hand

‘n Saak blou-blou laat (laat links lê)

– ‘n saak (wat eintlik moet aangeroer word) nie bespreek nie (of dit nie afhandel nie).

Dit is botter by die vis

– kontant betaal

Balsem in die wonde giet

– troos bring

Sy boeke is deurmekaar

– Hy is in die moeilikheid

Sy is ‘n bloukous

– Sy is ‘n geleerde vrou

Dis botter aan die galg smeer

– Dis vergeefse moeite

Hy het my ‘n bril op die neus gesit

– Hy het my bedrieg

Hy pak die bul by die horings

– Hy tree moedig op / Hy gebruik die geleentheid

Hy merk nie die balk in sy eie oog nie

– Hy sien nie sy eie foute raak nie

Belofte maak skuld

– As jy iets beloof, moet jy jou belofte hou

Nuwe besems vee skoon

– As jy ‘n nuwe betrekking aanvaar, werk jy baie fluks.

Voor Ba�l die knie buig

– afvallig word; die ware leer versaak.

Baantjies vir boeties

– betrekkings vir vriende en bloedverwante.

Eers baas, dan Klaas

– eers die meerdere, dan die mindere.

Vir elke bagatel (aan die huil gaan)

– vir elke kleinigheid

Bak en brou

– knoei.

Gou by die bak, lui by die vak

– gou om te eet, maar stadig om te werk.

Iemand ‘n poets bak

– iets grappigs doen ten koste van iemand.

Balke saag

– snork.

Wie sal die kat die bel aanbind?

– wie sal hierdie gevaarlike werk durf doen?

‘n Goeie begrip het ‘n halwe woord nodig

– as iemand gou verstaan wat jy wil sê, hoef jy nie so volledig te verduidelik nie.

Die beste beentjie voorsit

– jou bes doen sodat jy ‘n goeie indruk kan maak.

Ou bene maak

– oud word.

‘n Berg van ‘n molshoop maak / van ‘n muggie ‘n olifant maak

– iets groots maak van ‘n nietigheid.

Die berg het ‘n muis gebaar

– dit waarna iemand so gretig uitgesien het, het toe op niks uitgeloop nie.

Iemand goue berge beloof

– mooi beloftes maak.

‘n Saak bewimpel

– nie met die volle waarheid voor die dag kom nie, onaangenaamhede in verband met ‘n saak probeer toesmeer.

‘n Nuwe blaadjie omslaan

– opnuut begin met die voorneme om beter te doen.

Sonder om te blik of te bloos

– onbeskaamd.

Dis laaste sien van die blikkantien

– jy sal hom nooit weer sien nie.

Blind vir iemand se foute wees

– onwillig wees om iemand se tekortkominge raak te sien.

Sy bloed kook

– hy is baie kwaad.

Bloed uit ‘n klip tap

– iets onmoontliks probeer doen.

‘n Bloutjie loop

– teleurgestel word in jou verwagtings.

My blus is uit

– ek is baie moeg, uitgeput.

Die bobbejaan agter die bult gaan haal

– ‘n moeilikheid tegemoet loop; jou vreeslik kwel oor iets wat nog glad nie eens gebeur het nie.

Dis ‘n geslote boek

– dis ‘n geheim.

Moenie die boer die kuns afvra nie

– moenie te veel uitvra omtrent iets as iemand nie die geheim wil verklap nie.

‘n Ou bok hou van jong blare

– ou mans hou van jong meisies.

Bokveld toe gaan / lepel in die dak steek

– Sterf

Dit gaan so tussen die boom en die bas

– dit gaan so-so.

Hoë bome vang die meeste wind

– mense in belangrike posisies word die meeste gekritiseer.

Boontjie kry sy loontjie

– ‘n skelm spring sy straf nie vry nie.

Iemand ‘n brander stuur

– iemand ‘n kwaai brief stuur.

‘n Broertjie dood aan iets hê

– iets haat.

Dit gaan maar broekskeur

– dit gaan maar swaar.

Jy sal dit nie kan bybring nie.

– jy sal dit nie kan bekostig nie.

Bitter in die mond maak die hart gesond

– onaangename dinge is dikwels goed vir die ontwikkeling van die karakter

top


C

top


D

Hy weet waar Dawid die wortels gegrawe het.

– hy weet alles daaromtrent.

Die dood is in die pot.

– Daar is maar min om te eet. Die vrolikheid is weg.

Dis ‘n doring in die oog.

– Dis lelik en hinderlik as jy dit sien.

Dis ‘n doring in die vlees / dit steek my dwars in die krop

– Dis ‘n las

Hy raak die draad kwyt.

– Hy weet nie hoe om met die gesprek voor te gaan nie.

Hy kom in ‘n nou draai.

– Hy kom in die moeilikheid

Hy is vol draadwerk.

– Hy is vol nukke en grille

Hy sterf duisend dode.

– Hy is so bang dat hy kan doodgaan.

Die skelm op heter daad betrap

– op die skelm afkom terwyl die misdaad gepleeg word.

Iemand opdreun tot by oom Daantjie in die kalwerhok

– iemand ‘n behoorlike skrobbering gee of hom selfs letterlik terdeë te lyf gaan.

Daar sal dadels van kom

– daar sal niks van kom nie.

Met dapper en stapper.

– te voet.

Skoonheid vergaan, maar deug bly staan

– deug alleen is onverganklik.

‘n Deurtrapte skelm

– ‘n groot deugniet, ‘n geslepe boosdoener.

Die doel heilig die middele

– gesê wanneer ‘n mens dink dat jy alle middele kan aanwend, selfs slegtes, solank jou oogmerk goed is.

Dit wil gedoen wees.

– dit sal moeilik wees om hierdie prestasie te ewenaar.

Donkerwerk is konkelwerk

– ‘n mens knoei wanneer jy in die donker werk.

Die een se dood is die ander se brood

– die een word bevoordeel uit die skade wat ‘n ander een ly.

Net een dood skuldig wees.

– niks ergers as die slegste kan ‘n mens tref nie.

Van die dood in die wêreld gekom het, is ‘n mens nie seker van jou lewe nie.

– ‘n mens kan nooit seker wees wat in die toekoms sal gebeur nie.

Liewer dood as uit die mode

– gesê waar iemand tot elke prys die mode volg.

Die doodskleed het geen sakke nie.

– ‘n mens kan niks wat jy besit na die hiernamaals saamneem nie.

Kyk so ‘n doring!

– skertsend gesê van iemand wat presteer het.

Op die draad sit / Hy is ‘n draadsitter

– nie kant kies nie.

Die draak steek

– die gek skeer.

Nog nie droog agter die ore nie / sommer nog ‘n kuiken / snuiter

– nog ‘n blote kind.

Iets dubbel en dwars verdien

– iets in hoë mate verdien.

Geen bloue duit besit nie

– absoluut niks besit nie.

Dun gesaai wees

– skaars wees.

Die druiwe is suur

– gesê wanneer iemand minagtend of verkleinerend van iets praat wat hy eintlik graag wil hê, maar nie kan kry nie.

Vir iemand duim vashou

– baie graag wil hê dat iemand sukses moet behaal.

So bang wees soos die duiwel vir ‘n slypsteen

– baie bang wees.

Gee die duiwel wat hom toekom

– al hou jy nie van iemand of van sy dade nie, moet ‘n mens erkenning gee aan die goeie wat hy wel ook doen.

Stille waters diepe grond, onder draai die duiwel rond.

– gesê van ‘n skynbaar ingetoë mens wat heimlik allerhande stoutighede aanvang.

top


E

Hy wil altyd ‘n eiertjie byl�.

– Hy wil ook altyd iets sê.

Lelike eendjie

– vaal meisietjie wat min belofte toon (en tog uiteindelik baie mooi is wanneer sy groot is).

Soos water op ‘n eend se rug

– gesê van ‘n vermaning waarop geen ag geslaan word nie.

Besin eer jy begin

– dink voordat jy met iets begin.

Jou eersgeboortereg vir ‘n bord lensiesop verkoop

– dit wat vir jou dierbaar behoort te wees, nie behoorlik waardeer nie en maklik daarvan afstand doen.

Die eeu van (die masjien, die atoom, kernkrag, die ruimtevaart)

– die tydperk van…

‘n Eierdans uitvoer

– so tussen moeilikhede deurstuur dat jy veilig anderkant uitkom.

‘n Halwe eier is beter as ‘n le� dop

– liewer net ‘n deel van iets ontvang of besit as om heeltemal niks te kry of te hê nie.

Erfgeld is swerfgeld

– geld wat geerf word, word gou verkwis.

Die elmboog gelig / deur die wingerd geloop / tiermelk gedrink / soen die mannetjie met die kurkhoed / kromhoutsap

– te veel gedrink

Hunker na die vleispotte van Egipte

– verlang na die beter tye wat jy vroeër geken het.

top


F

‘n Mens moet nooit sê: “Fonteintjie ek sal nie weer by jou drink nie.”

– ‘n Mens weet nooit of jy iemand nie weer gaan nodig kry nie.

Familie van Adam se kant af

– baie ver langs verwant.

Vol fiemies wees

– vol aanstellings of grille wees; oordrewe kieskeurig wees.

Flikkers gooi by ‘n meisie

– besondere aandag gee aan ‘n meisie om haar belangstelling te win.

top


G

Dit lyk of hy van die galg gewaai is.

– Hy lyk maer en bleek.

Hy hink op twee gedagtes.

– Hy weet nie wat om te besluit nie.

Hy het die geelbaadjie aan.

– Hy is jaloers

Dit staan my voor die gees.

– Ek onthou dit

Hy maak of hy geld in die bank het.

– Hy hou hom ryk.

Hy is ook hier in die gelid.

– Hy is ook hier in die geselskap.

Veel geskreeu en weinig wol.

– Daar is ‘n groot lawaai oor ‘n kleinigheid.

Daar is ‘n geurtjie aan.

– Nie alles is daar reg nie.

Gierigheid is die wortel van alle kwaad.

– Geld en hebsug is die oorsaak van alle moeilikheid.

Hy laat nie gras daaroor groei nie.

– Hy skenk dadelik aandag aan die saak.

Hul maak die dier van die gras af.

– Hul maak die dier dood

Hy wou deur die grond sink.

– Hy was baie skaam.

Eers grootmens en dan langore.

– Kinders moet wag, want volwassenes kom eerste.

Gal afgaan

– skerp veroordelend praat of skryf.

Met iemand se gal werk

– iemand kwaai bestraf.

Jou pen in gal doop

– uiters bitsig skryf.

Iemand ‘n gat in die kop praat

– iemand ompraat om iets te doen

Alte goed is buurmansgek

– as ‘n mens te goed is, word jy deur ander mense misbruik.

Die gelag betaal

– alleen die straf dra nadat ander saam met jou oortree het.

Geld wat stom is, maak reg wat krom is

– ‘n mens kan baie met geld doen.

Genadebrood eet

– van liefdadigheid lewe, soos wanneer ‘n mens te oud is om nog te werk.

Die gewoonte maak die gewente

– gewoonte raak tweede natuur.

Mense wat in glashuise woon, moenie met klippe gooi nie

– ‘n mens moet nie ander se foute kritiseer as jy self ook sulke gebreke het nie.

Goedkoop is duurkoop

– goedkoop artikels se gehalte is gewoonlik so swak dat jy gou weer nuwes sal moet aanskaf en gevolglik meer sal moet betaal.

Alle grappies op ‘n stokkie

– laat ons nou ernstig raak n� die geskerts.

Van die gras af maak

– doodmaak.

Nie gras onder jou voete laat groei nie

– nie talm nie, maar ‘n taak dadelik aanpak.

Daar is ‘n adder / slang in die gras

– daar is onraad, daar skuil iets agter.

‘n Graswewenaar

– ‘n man van wie die vrou tydelik weg is.

Dis vir my Grieks

– ek het daar geen benul van nie, ek verstaan dit glad nie.

Hy staan met sy een voet in die graf

– Hy is naby aan dood

top


H

Elke haan is koning op sy eie mishoop.

– Elkeen is baas op sy eie gebied.

Baie honde is ‘n haas se dood.

– Teen ‘n oormag kan jy nie staande bly nie.

Hy sleep dit met die hare daarby in.

– Hy haal dit op terwyl dit eintlik nie by die argument tuishoort nie.

Hy spring van die hak op die tak.

– Hy gaan skielik oor van die een onderwerp na die ander.

Hy lewe van die hand in die tand.

– Hy gee uit wat hy verdien. Hy lewe in armoede.

So min soos jy met jou hand aan die hemel kan vat.

– Dis onmoontlik.

Steek jou hand in eie boesem.

– Ondersoek jouself.

As die een hand die ander was, word albei skoon.

– As jy ‘n ander help, bevoordeel dit jou ook.

Hy dra nie sy hart op sy mou nie.

– Hy wys nie maklik hoe hy oor ‘n saak dink nie.

Die heler is so goed as die steler.

– As jy medepligtig is en gesteelde goed aanneem, is jy net so skuldig soos die een wat gesteel het.

As die hemel val, is ons almal dood.

– Gebruik teenoor iemand wat altyd groot besware sien.

Die hemp is nader as die rok.

– Sorg eers vir jou eie gesin en familielede; daarna kom die ander.

Jy kry die hond in die pot.

– Jy kom na die ete �rens aan.

Honde wat blaf byt nie.

– Hulle wat net dreig, gaan nie oor tot dade nie.

Daardeur hoop hy vurige kole op jou hoof.

– Daardeur vergeld hy kwaad met goed.

Hy sal die horrelpyp dans.

– Hy sal ‘n loesing kry.

‘n hemelbesem

– ‘n baie lang persoon

Jou op die haai vlakte bevind

– jou op die kaal en verlate vlakte bevind waar daar geen skuiling is nie.

Geen haan sal daarna kraai nie

– niemand sal ooit iets daaroor rep nie.

Net ‘n hanetreetjie

– slegs ‘n kort afstand.

Moenie jou kom haantjie hou by my nie

– moenie so astrant wees in my teenwoordigheid nie.

Geen lui haar op jou kop hê nie

– fluks wees.

Hare kloof

– beuselagtige onderskeidings maak.

Hoe meer haas, hoe minder spoed

– hoe haastiger jy is, hoe minder kry jy iets uitgerig.

Vir jou probleme op die hals haal

– self die oorsaak van jou probleme wees.

Met hals en mag

– met alle krag en geweld.

Dis nie om die hondjie nie, maar om die halsbandjie

– dis nie om die doel wat voorgegee word nie, maar met ‘n bybedoeling

Iemand iets hand en mond belowe

– iemand iets met groot erns belowe.

Met hand en tand beveg

– met alle mag beveg.

Die hand diep in die sak steek

– baie betaal; baie geld gee vir ‘n saak.

My hande is afgekap

– ek is magteloos.

Iemand onder hande neem

– iemand berispe.

Ek is so oud soos my hande, maar nie soos my tande nie

– skertsend gesê wanneer iemand nuuskierig vra hoe oud jy is, maar jy die vraag wil ontwyk.

Sy hande staan vir niks verkeerd nie

– hy is so vaardig met sy hande dat hy alle soorte handewerk kan doen.

Handgemeen raak

– slaags raak, baklei.

nie handvol nie, maar landvol

– daar is baie om van te kies.

Waar die hart van vol is, loop die mond van oor

– ‘n mens is geneig om baie te praat oor die dinge waaraan jy baie dink.

Jou hart aan iets ophaal

– jou daarin verlustig.

Sy hart sak in sy skoene

– sy moed begeef hom heeltemal.

Van jou hart ‘n moordkuil maak

– nie in woorde sê wat in jou gemoed omgaan nie.

Elke hart het sy smart

– elke mens het sy eie sorge en hartseer.

Heelhuids/Goed van iets afkom

– ongedeerd van iets afkom.

Net vir ‘n heen-en-weertjie na die bure gaan

– die bure net vir ‘n kort kuiertjie besoek.

Sag heengegaan

– vredig gesterf.

Die hef in die hande h�

– baas wees, die mag h�.

Met die helm gebore wees

– gebore wees met die (veronderstelde) gawe om vooruit te sien wat in die toekoms gaan gebeur.

Hemel en aarde beweeg

– alles in die werk stel, alles in ‘n mens se vermoë doen (om jou doel te bereik).

Uit die blou hemel

– onverwags.

In die sewende hemel wees

– baie gelukkig wees.

Herwaarts en derwaarts

– hiernatoe en daarnatoe.

Iemand heuning om die mond smeer

– iemand vlei.

Almal hiet en gebied

– almal links en regs beveel.

Jou hoed vir iemand afhaal

– iemand bewonder.

Jy kan jou hoed agterna gooi dat…

– jy kan baie bly wees dat…

As jy ‘n hond wil slaan, kry jy maklik ‘n stok

– as jy iemand wil benadeel, kan jy maklik ‘n kamtige rede vind om dit te doen.

Agter elke hond aan blaf

– ander napraat sonder om ‘n eie mening te h�.

Hond se gedagtes kry

– agterdogtig raak.

‘n Hond uit ‘n bos gesels

– vreeslik lekker gesels.

Ek kon nie hond haar-af maak nie

– ek kon niks uitgerig kry met die taak wat ek wou of moes verrig nie.

Oor die hond se stert (of rug) wees

– oor die ergste of die moeilikste wees.

Eie honde byt die seerste

– jou eie mense kan jou die meeste leed besorg.

‘n Hondelewe lei

– ‘n ellendige bestaan voer.

Kommandeer jou honde en blaf self

– doen self wat jy voorstel en moenie van ander verwag om dit vir jou te doen nie.

Honger is die beste kok

– as ‘n mens honger is, smaak alle kosse vir jou lekker.

Soveel hoofde, soveel sinne

– soveel mense, soveel menings.

Te veel hooi op jou vurk neem

– meer onderneem as wat jy kan uitrig.

Hot en haar

– rond en bont.

Dit hotagter kry

– swaar kry.

Uit goeie hout gesny wees

– van goeie afkoms of karakter wees.

As dit met die groen hout gebeur, wat sal dan met die droë geskied?

– As so iets met gerekende mense kan gebeur, wat dan van diegene wat nie so vernaam is nie?

Die huis (of plek) op horings neem

– erg te kere gaan in die huis (of plek).

Elke huis het sy kruis

– elke huis het sy sorge en probleme.

Jy sal daarmee nie hond haar-af maak nie.

– jy sal daarmee niks uitvoer nie

Ons moet by Jerusalem begin

– ons moet by ons eie begin

top


I

Hy is ‘n Israeliet in wie daar geen bedrog is nie.

– Hy is ‘n eerlike mens.

Jou iets inbeeld

– jou ‘n voorstelling van iets maak (byvoorbeeld: jou inbeeld hoe dit sal voel om ‘n minister te wees).

Iemand inklim

– iemand kwaai aanspreek.

Indaba hou

– onderling beraadslaag.

Dit vorm skering en inslag van iets

– dit is alles, dis die allerbelangrlkste in die saak.

Iemand invra

– ondersoekende vrae aan iemand stel

top


J

In die jaar nul.

– Nooit nie.

Hy is ‘n klein jukskeitjie met ‘n groot kop.

– Jy kan hom orals gebruik.

Hy is ‘n vreemdeling in Jerusalem

– hy weet nie wat almal weet nie

Jakkals verander van hare maar nie van snare nie

– ‘n skelm mens verander uiterlik maar nie innerlik nie.

Jakkals trou met wolf se vrou

– die son skyn terwyl dit reën.

Die ware Jakob

– die regte persoon of ding.

Mal Jan onder die hoenders

– een kêrel onder baie meisies.

Jan en alleman

– die deursneemens.

Liewer bang Jan as dooie Jan

– eerder versigtig as dood.

Jan Rap en sy maat

– die hele gespuis.

Jan Taks

– die belastinggaarder.

Iemand met ‘n Janusgesig

– ‘n huigelaar.

Hiervoor sal jy Job se geduld en Salomo se wysheid nodig hê

– in hierdie saak sal jy baie verdraagsaam en verstandig moet handel.

Die juk afgooi

– vry word.

In dieselfde juk trek

– saamwerk.

top



K

Ek wil eers die Kaap sien.

– Ek wil eers gaan reis, die wereld sien.

Die kalf is verdrink.

– Daar is niks meer an die saak te doen nie.

Hy is nie onder ‘n kalkoen uitgebroei nie.

– Hy is nie so dom soos hy lyk nie.

Hy ploeg met ‘n ander se kalwers.

– Hy gebruik ander se kennis en maak of dit sy eie is.

Hy weet soveel daarvan as ‘n kat van saffraan.

– Hy weet niks daarvan nie.

In die nag is alle katte grou.

– In die donker kan jy nie tussen mooi en lelike meisies onderskei nie.

Sy kerk is uit.

– Dit is klaarpraat met hom.

Hy het baie op sy kerfstok.

– Hy het baie om te verantwoord.

Die klere maak die man.

– ‘n Mens word dikwels aan sy uiterlike beoordeel.

Die klok sal agter hom lui.

– Hy sal bankrot gaan.

Hy hang dit aan die groot klok.

– Hy maak dit orals bekend.

‘n Koei kan moontlik ‘n haas vang.

– ‘n Mens kan nooit seker wees nie.

Elke swart kraai dink sy eier is die witste.

– Elke mens dink sy besittings is die beste.

Hy het ‘n goeie kruiwa.

– Hy het iemand wat hom kan stoot om hom te help om bevorder te word.

Sy moet altyd die kastaiings uit die vuur krap

– sy moet altyd die moeilike, onaangename werk vir ‘n ander doen

Ek sal vir jou ‘n klip uit die pad rol

– ek sal jou ook ‘n guns bewys

Jy het die klok hoor lui, maar weet nie waar die bel hang nie.

– jy weet so iets daarvan, maar nog nie waaroor dit alles gaan nie

Hy het sy kop in die byenes gesteek

– hy het hom in die moeilikheid gekry

Hy gaan die kreeftegang

– hy gaan agteruit

Iemand aan die kaak stel

– iemand se skande, bedrog, oortreding openbaar.

Iemand kaal uittrek

– iemand beroof van alles wat hy besit.

Hoe kaler hoe rojaler

– hoe armer hoe spandabelriger.

Hoe kaler jonker hoe groter pronker

– hoe minder vermoënd iemand is hoe meer spog hy.

Iemand kaalkop die waarheid sê

– iemand reguit berispe.

Oop kaarte speel

– eerlik met iets uitkom; openlik sê wat aan die gang is.

Hy dink hy’s kaas (en dan is hy nog nie eens dikmelk nie)

– hy dink hy is alte waffers; hy dink hy is vreeslik belangrik.

Die kalf is in die put

– die werk moet dringend gedoen word al is dit ons op hierdie tydstip nie geoorloof om dit te doen nie

Iemand kapittel / die kapittel voorlees / oor die kole haal / die kop was / voor stok kry / roskam / die leviete voorlees

– iemand ernstig berispe.

Die kar voor die perde span

– agterstevoor te werk gaan.

Geen kat se kans hê nie

– feitlik geen kans hê nie.

As die kat weg is, is die muis baas

– as die baas weg is, maak sy werkers nes hulle wil

Dis nie ‘n kat om sonder handskoene aan te pak nie

– dis ‘n gedugte, moeilike teenstander.

Die kat uit die boom kyk

– dinge eers goed deurkyk voordat jy iets aanpak

Die kat in die donker knyp

– in die geheim stoutighede aanvang.

‘n Kat in die sak koop

– deur ‘n verkoper bedrieg word wanneer jy iets koop.

‘n Kaapse draai

– ‘n wye draai.

‘n Keel opsit

– aan die skreeu gaan.

Die keersy van die penning (of die medalje)

– die ander kant van die saak.

Dis klaar met kees

– dis klaarpraat; daar is niks meer aan te doen nie.

Nie vir iemand kan kers vashou nie

– deur hom ver oortref word.

Sy kierang sal braai

– sy oneerlikheid sal geopenbaar word.

Die kind met die badwater uitgooi

– die goeie van ‘n saak saam met die slegte verwerp.

Geen kind of kraai hê nie

– niemand hê om voor te sorg nie.

Die kinderskoene ontgroei

– nie meer ‘n kind wees nie.

Dit gaan klopdisselboom

– dit gaan voorspoedig.

Nie die kloutjie by die oor kan bring nie

– nie kan uitwerk hoe dinge eintlik inmekaar steek nie.

Kluitjies verkoop

– leuens vertel.

Iemand met ‘n kluitjie in die riet stuur

– iemand met mooipraatjies afskeep.

Die kluts kwyt wees

– van die spoor af wees; in die war wees.

Iemand knolle vir sitroene verkoop

– iemand met mooipraatjies allerhande dinge laat glo.

Die koel is deur die kerk

– dit is klaar gedoen en niks kan nou nie meer gedoen word om die saak te verander nie.

Hy is nie so groen dat ‘n koei hom sal vreet nie

– hy is nie so dom as wat ‘n mens dink nie.

Dis ‘n waarheid soos ‘n koei

– dis iets wat baie vanselfsprekend is.

Ou koeie uit die sloot grawe

– ou griewe, skandes of moeilikhede weer oprakel.

Oor koeitjies en kalfies gesels

– sommer oor alledaagse dingetjies praat.

Koffie drink soos die kan hom skink

– tevrede wees met wat jy kry.

Hy het van Koerland se vleis geeet

– hy is baie lui.

Kolmuis vreet wasgoed

– gesê van iemand wie se broek styf tussen die boude intrek.

Die kool is die sous nie werd nie

– die beloning is nie al die moeite werd nie.

Hy sal sy kop stamp / sal sy rieme styfloop / dit sal hom suur bekom / hy sal hom vasloop

– groot moeilikhede wag op hom weens dit waarmee hy besig is.

Jou kop op ‘n blok sit dat iets waar is

– so seker van iets wees dat jy jou kop sal laat afkap as dit nie so is nie.

Doller as kop-af kan dit nie

– ‘n mens is maar een dood skuldig; niks kan erger wees as die heel ergste nie.

Jy het self nog groen koring op die land

– moenie ander mense se groot kinders kritiseer nie, want jou kinders is nog klein en jy kan nie waarborg dat hulle nie ook verkeerd sal gaan wanneer hulle groot is nie.

Kortgebaker / kortgebonde / kort van draad wees

– gou kwaad word, opvlieend wees.

Met die kous oor die kop tuiskom

– met skade en skande huis toe kom.

Boeke te kus en te keur

– baie boeke.

Vol kwinte wees

– vol fiemies, grille wees

Sy kop slaan sweep

– Hy is smoordronk

top


L

Ledigheid is die duiwel se oorkussing.

– As jy niks het om te doen nie, doen jy maklik die verkeerde dinge.

Sy argument het nie veel om die lyf nie.

– Daar steek nie veel in sy argumente nie.

Hy het die regte lyf daarvoor.

– Hy is net die man om dit te doen.

Hy kan sy lyf vetsmeer.

– Hy gaan slae kry.

Dit lyk of hy ‘n laaistok ingesluk het

– hy is baie styf en ongesellig

Dit is so lank as wat die breed is

– dit is om’t ewe

Die lakens uitdeel

– die baas speel.

‘n Lansie vir iemand breek

– ‘n gunsie of ‘n goeie woordjie vir iemand doen.

Groot lantern, weinig lig

– gesê as iemand in jou lig staan.

‘n Laatperskegesig

– ‘n suur en onvriendelike gesig.

Hy lag of hy betaal word

– hy lag baie lekker.

Ek lag my ‘n boggel / ertjie / papie / ek lag my siek / ek lag my dood / ek lag my slap

– ek lag vreeslik.

Land en sand aanmekaar praat

– sonder ophou oor allerhande dinge praat.

Ou kalant, lank in die land

– gesê van ‘n vernuftige mens met baie ervaring; ook gesê van iemand wat slu en listig is.

Hoe later hoe kwater

– hoe later dit word, hoe erger gaan dit.

So reg in die leeu se bek

– so reg in die moeilikheid.

Die leeueaandeel kry

– die grootste, die belangrikste gedeelte ontvang.

Hulle is legio

– daar is ‘n baie groot menigte van hulle.

Lekker is net ‘n vinger lank

– plesier is maar kort van duur.

Die lendene omgord

– klaarmaak vir die stryd of werk.

Al loop die leuen nog so snel, die waarheid agterhaal hom wel

– ‘n leuen word altyd ontdek.

Lieg en bedrieg

– baie oneerlik wees.

Die lier aan die wilger(boom) hang

– ophou met dig (ophou met musiek maak).

In ligte laaie

– in volle vlam.

Laat jou linkerhand nie weet wat jou regterhand doen nie

– doen iets goeds sonder om dit vir almal te vertel.

Iemand met twee linkerhande

– iemand wat baie onhandig is.

Nie links wees nie en iets doen

– die taak dadelik aanpak.

Dis op almal se lippe

– almal praat daarvan.

Iemand die loef afsteek

– iemand oortref of sy plan verydel.

Lont ruik

– agterdogtig raak.

Jou lyf wegsteek

– skelm wees en nie jou deel doen wanneer daar gewerk moet word nie.

In lewende lywe

– in eie persoon.

top


M

Sy maters is dood.

– Hy het nie ‘n gelyke nie.

Hy meet met twee mate.

– Hy gebruik nie altyd dieselfde maatstaf nie.

Hy gooi met modder.

– Hy beswadder ‘n ander.

Wie sal hom uit die modder help?

– Wie sal hom uit sy moeilikheid help?

Hy betaal my terug in dieselfde munt.

– Hy behandel my soos ek hom behandel het.

As die muis dik is, is die koring bitter

– as jy genoeg geeet het, smaak die kos nie meer lekker nie.

Klein muisies het groot ore

– kinders luister fyn

Van die hand na die mond val die pap op die grond / Tussen die lepel en die mond val die pap op die grond

– jou planne word dikwels verydel wanneer jy byna jou doel bereik het

Jy kan dit maar op jou maag skrywe

– daar sal niks van kom nie.

Wie nie pas op sy tyd is sy maaltyd kwyt

– as jy laat kom vir ete, kry jy nie kos nie.

Met die maat waarmee julle meet, sal weer vir julle gemeet word

– soos ons ander mense behandel, sal ons ook behandel word.

Elke man soen sy vrou op sy manier

– elke mens doen ‘n ding op sy eie wyse.

Self sien hoe jy die mas opkom

– self sien dat jy die taak gedoen kry.

Die inwendige mens versterk

– eet.

Op hierdie mes kan ‘n mens Kaap toe ry

– hierdie mes is baie stomp.

Moedersielalleen

– heeltemal alleen.

As jy nie daardie mond gehad het nie, het die kraaie lankal jou oë uitgepik

– jy kan darem baie praat, jy is darem baie glad met jou mond

Iemand na die mond praat

– iemand vlei.

Hy maak ‘n skoorsteen van sy mond

– hy rook baie.

Iemand die mond snoer

– iemand laat ophou praat.

Jou mond verbypraat

– iets sê wat jy eintlik nie moes gesê het nie.

Bitter in die mond maak die hart gesond

– toe maar, die medisyne wat so sleg smaak, is eintlik baie goed vir jou; of die onaangename dinge wat jy nou ervaar, gaan jou ‘n sterker mens maak.

Die morestond het goud in die mond

– soggens vroeg kry jy baie dinge gedoen.

Haar kop is vol muisneste

– sy is so verlief dat sy net die hele tyd aan haar kêrel dink.

In die middel van die w�reld wees

– radeloos wees, nie weet wat om te doen nie.

Murg in jou pype hê

– sterk en daadkragtig wees.

top


N

Hy soek ‘n naald in ‘n hooimied.

– Hy probeer die onmoontlike of wat baie moeilik is.

Hy laat hom aan sy neus lei.

– Hy laat hom bedrieg.

Eers neus, dan bril.

– Eers volwassenes, daarna kinders.

Wie sy neus skend, skend sy aangesig

– wie sy eie slegmaak, maak homself sleg

Op jou neus kyk

– teleurgesteld wees

‘n Draad vir elke naald

– altyd reg wees met ‘n antwoord.

Iemand naaldsteek

– probeer agterkom hoe iemand voel of hoe hy dink oor ‘n saak; ook iemand inlig of waarsku.

Deur jou nek vir iets betaal

– baie duur daarvoor betaal.

Iemand ‘n nekslag toedien

– iemand iets aandoen wat hom heeltemal verpletter.

Die snuf in die neus kry

– onraad bemerk, iets agterkom.

Dis neusie verby

– die kans is verby; die gulde geleentheid is verlore.

Dit kom uit Noag se ark

– dit is baie oud.

Jy kan maar op my nommer druk as jy hulp nodig het

– jy moet maar net sê dan help ek jou.

‘n Noot laer sing

– nie meer sulke hoë eise stel nie.

(Werk) dat die kromme note jou haal – baie hard werk

– baie hard (werk)

Noustrop trek

– baie swaar kry.

Dis van nul en gener waarde

– dit beteken absoluut niks nie, dit het hoegenaamd geen waarde nie.

top


O

Hou ‘n oog in die seil.

– Hou die saak fyn dop.

Moenie die ore laat hang nie

– moenie mismoedig wees nie

Hy is die vel oor die ore getrek

– hy is verneuk / het te veel betaal

Moenie jou ore uitleen nie

– moenie na allerhande praatjies luister nie.

‘n Ogie oor iets of iemand hou

– sorg dat iets veilig is of dat iemand versorg is.

Dis olie op die vuur

– dit maak dinge erger.

Jou nie onbetuig laat nie

– die taak fluks aanpak en wys waartoe jy in staat is.

Sy loer al oor die onderdeur

– sy begin in kêrels belang stel.

Uit die oog, uit die hart

– iemand wat weg is (nie binne sig is nie) word maklik vergeet.

Iemand se oogappel

– iemand se besondere gunsteling (byvoorbeeld sy enigste dogter).

Opgang maak

– vooruitgaan.

Jy kan mielies in sy ore plant

– sy ore is vuil.

Jou oorhoeks werk

– jou oorwerk.

Oorhoop lê (of oorhoeks raak) met iemand

– rusie hê met iemand.

Gou oorsuiker (na die bure toe)

– ‘n vinnige besoekie (aan die bure) bring.

Iemand die ore van die kop praat

– irriterend babbel by iemand.

Die ore spits

– met groter aandag luister.

Dit gaan orrelstryk

– dit gaan baie goed; alles verloop uitstekend.

Van die os op die esel / van die os op die jas

– gesê deur ‘n spreker voordat hy die huidige gespreksonderwerp los en iets heeltemal anders aanroer.

top


P

Dit sal gebeur as die perde horings kry.

– Dit sal nooit gebeur nie.

Hy slaan sy hand aan die ploeg.

– Hy begin werk.

Hy het pluisies in sy ore.

– Hy let nie op nie.

Dis praatjies vir die vaak.

– Dis onsin.

Ek verkoop dit vir dieselfde prys waarvoor ek dit gekry het

– ek vertel dit net soos ek dit gehoor het

Daar sal paal en perk (aan hul vryheid ) gestel moet word

– (hulle vryheid) sal beperk moet word

Pa staan vir iets

– die verantwoordelikheid daarvoor aanvaar.

Dit staan soos ‘n paal bo water

– dit is duidelik en ongetwyfeld

Die breë pad

– die pad na die verderf.

Die smal pad

– die pad na die ewige lewe.

‘n Padda in die keel hê

– hees wees.

Van ‘n padda vere probeer pluk – die onmoontlike probeer vermag

– die onmoontlike probeer vermag

As dit pap reën, moet jy skep

– benut die geleentheid terwyl dit daar is.

Jou ouma die paplepel leer vashou

– iemand iets probeer leer wat eintlik meer van die saak weet as jy.

Iemand met die paplepel voer

– iemand werktuiglik en bietjie vir bietjie iets leer

My geheue speel my parte

– my geheue laat my in die steek

‘n Gegewe perd moet jy nie in die bek kyk nie

– ‘n geskenk moet jy nie kritiseer nie.

Jou pêrels voor die swyne werp

– iets vir iemand doen wat dit nie waardeer nie of wat dit nie werd is nie

Die perke oorskry

– te ver gaan.

Bly sit met die gebakte pere

– bly sit met ander se moeilikheid.

‘n Bitter pil om te sluk

– ‘n moeilike ding om te verwerk.

Gee ‘n man die pinkie, dan vat hy die hele hand

– ges� van iemand wat alles wil hê as jy hom iets gee.

Dieselfde poeding met ‘n ander sous

– dieselfde ding in ‘n ander vorm.

Al is ‘n pot nog so skeef, hy kry ‘n deksel

– die lelikste mens kry tog iemand om mee te trou.

Die pot verwyt die ketel (dat hy swart is)

– ander word berispe vir foute wat jy self maak.

Praatjies vul geen gaatjies nie

– met ‘n blote gepraat rig ‘n mens nie veel uit nie.

Is Saul ook onder die profete?

– skertsend gesê as jy iemand in ‘n kring (veral in goeie geselskap) aantref waar jy hom nie verwag nie.

top


Q

top


R

Hy sal sy rieme styfloop.

– Hy sal in die moeilikheid beland.

Die lewe is nie net rosegeur en maanskyn nie.

– Die lewe het ook maar sy moeilikhede.

Rome is nie in een dag gebou nie

– ‘n groot werk kom nie in een dag tot stand nie

Daar is nooit ‘n rokie nie of daar brand ‘n vuurtjie / waar ‘n rokie is, moet ‘n vuurtjie brand

– in elke skinderpraatjie steek daar ‘n greintjie waarheid

Rus roes

– van te veel rus versleg ‘n mens

Eie reg gebruik

– iets sonder wetlike goedkeuring doen.

Hy is altyd links van die regering

– hy is altyd teen die stroom op.

Iemand met twee regterhande

– iemand wat baie handig is.

Daardie persoon is my regterhand

– daardie persoon is my belangrikste hulp, my troue steun.

‘n Renons in iemand of iets hê

– ‘n groot te�sin in iemand of iets hê.

Die rieme neerlê

– weghardloop, die loop neem.

‘n Riemtelegram

– ‘n ongegronde gerug.

Rinkink

– baljaar, te kere gaan.

Alle paaie lei na Rome

– ‘n mens kan jou doel op verskillende maniere bereik;

Die ronde waarheid

– die volle waarheid.

Hoe rooier hoe mooier

– rooi trek aandag.

Vroeg ryp, vroeg rot / vroeg ryp, vroeg vrot

– kinders wat te gou grootword, is ook gou niks werd nie.

Jou oor ‘n dooie rot verheug

– oorhaastig bly wees oor iets

Iemand in die rug steek

– iemand in die geheim benadeel.

Iemand rugsteun

– iemand sterk ondersteun.

Jou rammetjie-uitnek hou

– jou grootman, windmakerig of parmantig hou.

Polities taamlik regs wees

– polities neig om konserwatief te wees.

Iemand rot en kaal steel

– al die besittings van iemand steel.

My rug is breed

– ek kan baie laste dra; ek kan baie verdra.

top


S

Gedane sake het geen keer nie.

– As iets gedoen is, kan jy niks daaraan verander nie.

Hy stap met sy siel onder die arm rond.

– Hy het niks te doen nie.

Moenie ou skoene weggooi voor jy nuwes het nie.

– Moenie van ‘n ou ding ontslae raak voor die nuwe daar is nie.

Hy weet waar die skoen hom druk.

– Hy ken sy eie moeilikhede.

Hy klap uit die skool.

– Hy verraai geheime.

Daarvan sal die skoorsteen nie rook nie.

– Daarvan sal jy nie genoeg verdien om ‘n bestaan te maak nie.

Dis ‘n goeie sluk op ‘n bottel.

– Dis baie

Hy gee my ‘n steek onder water.

– Hy sê my op indirekte wyse sleg.

Die son trek water.

– Dit word laat.

Dis ‘n spyker in sy doodkis.

– Dit sal sy dood verhaas.

Twee harde stene maal nie.

– Twee hardkoppige mense kom nie goed oor die weg nie.

Die stoute skoene aantrek.

– dapper iets aandurf.

Daar is iewers ‘n skroef los

– daar skort iewers iets

Hy is met snaar en tamboer vort

– hy is te voet weg

Hy kan nie sien dat die son in ‘n ander se water skyn nie

– hy is afgunstig

Moenie alles vir soetkoek opeet nie

– moenie alles glo nie

Sy sit op stopland

– sy is ‘n oujongnooi

Een swaeltjie maak geen somer nie

– een persoon kan nie veel uitrig nie / een goeie teken is nie genoeg nie

Ons kon hom met stokke en swaarde nie wegkry nie

– ons kon hom met geen mag ter wêreld wegkry nie

Son in die weste, luiaard op sy beste

– as dit laat word, is die luiaard die fluksste

Iemand uit die saal lig

– iemand beroof van sy posisie

Dis ‘n hele sabbatsreis daarheen

– dis ver soontoe.

Sak, Sarel

– moenie so oordryf nie.

Een brandsiek skaap steek die hele trop aan

– een slegte mens kan die hele gemeenskap se ondergang beteken.

Slaags raak

– baklei.

‘n Sak sout met iemand opeet

– genoeg ondervinding saam met iemand opdoen sodat julle mekaar goed leer ken.

Dis net die oortjies van die seekoei

– wat aan ons bekend is, is slegs ‘n baie klein deeltjie van die volle waarheid of die eintlike probleem

Meng jou met die semels, dan vreet die varke jou

– as jy slegte geselskap opsoek, word jy ook sleg.

Hoe meer siele hoe meer vreugde

– hoe meer mense daar is, hoe plesieriger gaan dit.

Soos ‘n splinternuwe sikspens lyk

– baie netjies en windmakerig aangetrek wees.

Iemand skaakmat sit

– iemand so vaskeer (figuurlik) dat daar geen uitkomkans vir hom is nie.

Deur skade en skande word ‘n mens wys

– deur sware onder�vinding raak jy verstandig.

Almal of alles oor een kam skeer

– almal of alles op dieselfde manier behandel, sonder om enige onderskeid te maak.

‘n Tong soos ‘n skeermes hê

– bitsig en kwetsend in jou gesprekke wees.

As die skoen jou pas, moet jy dit maar aantrek

– as jy skuldig is, moet jy dit wat gesê is maar op jouself toepas.

Skoenmaker, hou jou by jou lees

– bepaal jou by dit waarvan jy iets weet en moenie jou bemoei met dinge waarvan jy geen benul het nie.

‘n Skuifmeul kry

– ‘n kans kry om uit die moeilikheid te kom.

Skouer aan die wiel gooi

– daadwerklik optree.

Die argument hou nie meer steek nie

– die argument geld nie meer nie.

Jou dae in ledigheid slyt

– nooit ‘n steek werk verrig nie.

Die spit afbyt

– die gevaarlikste of moeilikste werk (of die vuil werk) doen.

Steen en been kla

– baie kla.

Vier stewels in die lug lê

– onderstebo lê.

Stiefmoederlik behandel

– sleg behandel

Met ‘n stink spoed beweeg

– vreeslik vinnig beweeg.

‘n Stok in die wiel steek

– iets verhinder; iemand dwarsboom.

Iemand onder stof loop

– iemand onderstebo loop of baasraak.

In die stof byt

– sneuwel.

‘n Stofwolk opskop

– vreeslik te kere gaan, maar niks uitrig nie.

Met die stroom saamgaan

– slaafs doen wat die meerderheid doen of die tydgees navolg.

Die strop om die nek hê

– pas getroud wees (grappige konteks)

Die beste stuurlui staan aan wal

– dis maklik om ander te kritiseer as jy nie in hul posisie is nie.

Die strydbyl begrawe

– vrede sluit.

Iets uit jou duim suig

– iets versin.

Uit die mond van die suigeling sal jy die waarheid hoor

– klein kindertjies sê ‘n ding soos hy is sonder om die waarheid te verbloem.

Dit sal jou suur bekom

– jy sal daarvoor boet.

Jou brood in die sweet van jou aangesig eet

– baie swaar ‘n bestaan maak.

Die skone geslag

– die vrou

top


T

Hy sit die takke in.

– Hy hardloop weg.

Hy slaan ‘n hoë toon aan.

– Hy verveel hom baie.

Hy laat nie op sy tone trap nie

– hy laat nie oor hom baasspeel nie / beledig nie

Daar moet ‘n trekpleister wees

– daar moet iemand wees na wie hy verlang

Ek het nog g’n taal of tyding ontvang nie

– ek het niks gehoor nie

Iets met lang tande doen

– iets te�sinnig doen.

Jy moet hare op jou tande hê

– jy moet jou man kan staan.

Met ‘n mond vol tande sit

– beteuterd sit en niks praat nie.

Jou tande vir iets slyp

– jou klaarmaak om iets te geniet.

Die kinders sit en tande tel

– die kinders sit en luister wat die grootmense praat.

Trou is nie perdekoop nie

– trou is ‘n ernstige stap.

Oos wes, tuis bes

– in jou eie huis is jy die gelukkigste.

Hy is ouer as twaalf

– jy kan hom nie sommer fop nie.

Jou twak is nat

– jy sal dit nie regkry nie, dit sal misluk.

Sy turf sit

– sy plan het misluk; hy kry dit nie reg nie.

top


U

Van uitvra is die tronk vol.

– Nuuskierigheid kan jou in die moeilikheid laat beland.

Jy sit soos ‘n uil op ‘n kluit

– jy sit daar so eensaam

…gaan ‘n uiltjie knip

– gaan bietjie slaap

uithaal en wys

– wys waartoe jy in staat is

Sy is uitgeknip haar ma

– sy lyk net soos haar ma.

Heeltemal uitrafel

– ongebonde te kere gaan.

top


V

Hy pronk met anderman se vere.

– Hy spog met iets wat nie syne is nie.

Hy lê die vinger op die wond.

– Hy sê presies waar die fout lê.

Dis ‘n vlieg in die salf.

– Dis ‘n klein moeilikheidjie wat die genot bederf.

As die vlooie byt, moet jy krap.

– As dit nie anders kan nie, moet jy maar.

Een voël in die hand is beter as tien in die lug.

– Dis beter om tevrede te wees met ‘n bietjie waarvan jy seker is, as om baie waarvan jy onseker is in die hande te probeer kry.

Aan die vrugte ken ‘n mens die boom.

– Jou dade wys wie jy is.

Ek sit die naaste aan die vuur.

– Ek is in ‘n bevoorregte posisie.

Hy lag in sy vuis.

– Hy lag stilletjies.

Dis net ‘n vyeblaar.

– Dis maar ‘n voorwendsel om iets weg te steek.

Hy het die mistrap deur die vingers gesien

– hy het toegelaat dat (die oortreding) gebeur, sonder om iets te doen

Twee vliee in een klap geslaan

– twee dinge deur een daad gedoen gekry

Ons het ‘n voeltjie hoor fluit / ‘n windjie hoor waai

– ons het so iets gehoor

met die verkeerde been / voet uit die bed klim

– in ‘n slegte bui opstaan

Hy is vis nog vlees

– hy kies nie openlik kant nie

Hy is vuur en vlam vir die saak

– hy is baie geesdriftig vir die saak

Met vlieende vaandels slaag

– met groot sukses slaag.

Ver van jou goed, naby jou skade

– as jy nie naby jou besittings is om ‘n ogie daaroor te hou nie, word dit deur ander mense verniel.

Iemand iets aan die verstand bring

– iemand iets goed laat begryp.

Geen vinger verroer om iemand te help nie

– niks doen om iemand te help nie.

Lang vingers hê

– geneig wees om te steel.

Iemand op die vingers tik

– iemand berispe.

My vingers jeuk om dit te doen

– ek is baie lus om dit te doen.

Die vingers verbrand – in die moeilikheid kom

– in die moeilikheid kom

Tweede viool speel

– ondergeskik wees.

Onder valse vlag vaar

– jou uitgee vir iemand anders as wat jy is.

Dis vinkel en koljander (die een is soos die ander)

– die twee dinge of mense is presies eenders (veral ges� van ‘n identiese tweeling).

Ho�r vlieg as jou vlerke lank is

– te weelderig vir jou vermoë lewe; iets probeer doen wat bokant jou vermoë is; meer onderneem as waartoe jy in staat is.

Vlerksleep by ‘n meisie

– by ‘n meisie kuier om haar liefde te wen.

Lyk soos ‘n vlieg wat in karringmelk geval het

– spierwit aangetrek wees.

Vliee vang

– met ‘n oop mond sit.

‘n Ou voêl met kaf probeer vang

– ‘n bedrewe persoon probeer kul.

Elke voêl sing soos hy gebek is

– elkeen handel na sy aard en volgens sy eie insigte.

Voet in die wind slaan, jou uit die voete maak

– vinnig padgee, vlug.

Vra is vry en weier daarby

– jy mag wel enigiets vra, maar dit kan jou ook geweier word.

Jou vuurdoop deurstaan

– die moeilike aanvanklike toets slaag

Weet hoe die vurk in die hef steek

– presies weet hoe sake staan.

top


W

Hy kom nie warm by die water nie.

– Hy is uiters stadig.

Hy dra water in ‘n mandjie aan.

– Hy probeer wat onmoontlik is.

Hy voeg die daad by die woord.

– Hy doen dadelik wat hy gesê het.

‘n Wolf in skaapklere

– ‘n skynheilige mens.

Met die honde blaf en die wolwe huil

– met almal saampraat.

Wors in ‘n hondestal soek

– iets soek waar jy dit nie sal kry nie.

Van jou wysie af raak

– gek word.

Maak vir wolf skaapwagter

– gee ‘n onbetroubare persoon die verantwoordelikheid

Hy hou darem nog kop bo water

– hy sorg dat hy nie ondergaan nie

Ons wik en weeg nog

– ons prakseer nog heen en weer voordat ons besluit

Voor op die wa wees

– vrypostig wees.

Om die waarheid te sê, moet ek lieg

– ek kan werklik nie met sekerheid sê nie.

Groot lawaai, weinig wol (meer lawaai as wol)

– gesê van iemand wat baie praat, maar min doen.

Die mens wik; God beskik

– die mens oorweeg wel hoe om dinge te doen, maar God bestier ons weë.

top


X

top


Y

top


Z

top


Drop us a message, if we missed a word?

LEGAL CONTENT DISCLAIMER
The information contained on this website is aimed at providing members of the public with guidance on the general terms. It is important to remember that terminology is constantly changing and although PicktoOwn.com strives to keep the information up to date and of high quality, it cannot be guaranteed that the information will be updated and/or be without errors or omissions. As a result, PicktoOwn.com, its employees, independent contractors, associates or third parties will under no circumstances accept liability or be held liable, for any innocent or negligent actions or omissions by PicktoOwn.com, which may result in any harm or liability flowing from the use of or the inability to use the information provided.

PicktoOwn is a leading online marketing site, bringing Products, Services and Deals to you.  

You have most certainly come to the right place to find useful deals.

© Copyright © 2020 by PicktoOwn.com | All Rights Reserved

Made with ❤ by PicktoOwn

PicktoOwn
Logo
Enable registration in settings - general